نقدهای سینمایی در بوته نقد

نقد فیلم های بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر در دوران برگزاری این جشنواره در برخی از رسانه ها به جنگی تمام عیار با استفاده از ادبیاتی منحصر به فرد تبدیل شده بود که اصل نقد یک فیلم سینمایی را زیر سئوال می برد.

به گزارش ایرنا، در حالی که بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر به پایان رسید شاید بررسی نقدهایی که بر برخی از فیلم ها انجام شد خالی از لطف نباشد.
بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر میزبان 277 فیلم کوتاه، بلند و مستند از 63 کشور دنیا در بخش های بین الملل، داخلی و نگاه نو بود. در این بین بازار فیلم های داخلی با حضور 23 فیلم در بخش نگاه نو و 24 در بخش سودای سیمرغ داغتر از بخش های دیگر بود و منتقدان و کارشناسان به بررسی این آثار می پرداختند و اصحاب رسانه در نشریات و مطبوعات داخل و خارج از جشنواره درباره فیلم های اکران شده اظهار نظر می کردند.
در این بین برخی از نقدها به جای بررسی فیلم به شخصیت افراد می پرداخت. در یکی از این نقد ها که در یکی از نشریات منتشر شده بود علی علایی مجری نشست مورد نقد و بررسی قرار گرفته بود و به برق گرفتگی هنگام دیدن محمدرضا جعفری جلوه معاون سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نشست خبری فیلم حیران متهم شده بود! البته این پایانی بر این نوع نقدها نبود. رویا تیموریان با حضور در نشست خبری فیلم "پستچی سه بار در نمی زند" از یکی از منتقدان که اتهاماتی را به این بازیگر ارزنده سینما وارد کرده بود انتقاد کرد.
اما شاید اوج این مواضع هنگامی بود که همه خود را برای اختتامیه آماده می کردند ، نقد یکی از روزنامه نگاران درباره برخی فیلم های دفاع مقدس و ارزشی و توصیف این فیلم ها با نام شرم آور منتشر شد ، این نقد قابل تامل بود و نقد را در بوته ای از نقد قرار می داد.
در این نقد نگارنده همه را زیر سئوال برده بود و در نشریه ای که در آخرین روز جشنواره به چاپ رسید الفاظی را استفاده کرده بود که برای جامعه منتقدین سینما جای سئوال داشت. در این مطلب آمده بود: "در جشنواره امسال چند فیلم خوب اجازه حضور پیدا نکردند و در عوض فیلم های شرم آوری مانند ... حضور داشتند. همه اینها نشان می دهد مدیریت جشنواره درک مناسبی از کلمه خوب ندارد و برخی برنامه ریزی ها برای فلان فیلم عمدی بوده است. فیلم های حاضر در جشنواره از خلاقیت هنرمندان سرچشمه گرفته و ربطی به مدیریت سینما ندارد. ظاهرا در این بین مدیران هیچ نقشی ندارند و فیلم هایی با مضامین دفاع مقدس شرم آورند و برخی از آنها به 200 سال پیش باز می گردند و متاسفانه نامزد انتخاب چند جایزه شده اند."
آنچه لازم است در این نقد مورد توجه باشد این است که منتقد بداند استفاده از این الفاظ در نقد زیبنده و اصولی نیست.
سردبیر سابق سینما درباره اصول نقد گفت: وظیفه منتقد موضع گیری نیست بلکه باید نقاط ضعف یک اثر را ببیند و به بیان موضوع بپردازد. در حقیقت منتقدان می توانند نقاط ضعف و قوت فیلم را بیان کنند نه اینکه در مقام قضاوت قرار گیرند و با الفاظی توهین آمیز فیلم و یا سازنده آن را مورد انتقاد قرار دهند.
امیر فرض اللهی با اشاره به استفاده از چنین الفاظی خاطرنشان کرد: شاید این اتفاقات ریشه در حضور برخی افراد نابلد در مطبوعات ما دارد. متاسفانه ورود به مطبوعات بر خلاف گذشته آسان شده است و دیگر خبری از دقت در انتخاب مطالب نیست از این رو شاهد درج مطالبی در برخی نشریات هستیم که نقد نیستند و بیشتر نظر شخصی هستند بنابر این نقدی که شخصی باشد مطلوب نیست. ضمن آنکه یک منتقد باید نظرات و عقاید خود را بروز دهد تا بتواند دریچه های ذهنی خود را بگشاید و به سمت ایده پردازی حرکت کند ولی متاسفانه کمتر شاهد این موضوع هستیم و این جای تاسف دارد.
در این بین "طهماسب صلح جو " یکی از پیشکسوتان نقد سینما نیز درباره وطایف منتقدین عنوان کرد: نقد کشف رابطه ساختار فیلم با مضمون و محتوی آن است. در حقیقت محتوی فیلم در ساختار آن پنهان است که منتقد آن را می یابد. این وظیفه اصلی یک منتقد سینما است و مسائل خارجی سینما ارتباطی به نقد پیدا نمی کند.
این منتقد سینما درباره استفاده از الفاظ توهین آمیز در انتقادات تصریح کرد: استفاده از الفاظ منفی نقد نیست بلکه نوعی لفاظی است.استفاده از واژه ها در نقد برای اهمیت دادن و بی اهمیت نشان دادن موقعیت هاست اگر منتقدی بخواهد بطور مثال بازیگری یک بازیگر را بررسی کند باید ارتباط آن بازی را با محتوی توضیح دهد و اشکالات آن را نقد کند. وقتی یک منتقد در مطلبی در یک نشریه برای سرکوب یک فیلم از الفاظی همچون شرم آور استفاده می کند نشان می دهد سردبیر در انتخاب مطلب دقت لازم را نداشته که اجازه چاپ چنین مطلبی را داده است متاسفانه سردبیرها اهل فن نیستند و فقط به نام نویسندگان توجه می کنند.
محمد هادی کریمی کارگردان سینما نیز درباره نقد منطقی اثر و ویژگی منتقد گفت: نقد کردن فیلم باید متناسب با ساختار فیلم و جهان بینی کارگردان باشد و برای اینکه نقدها اصولی تر باشد به نظر می رسد منتقدان باید چندگام از فیلمسازان جلوتر بوده و اطلاعات بیشتری نسبت به او داشته باشند.
وی افزود: در نقد نیازی به هتاکی و یا تعریف و تمجیدهای ریشه دار نیست. کسی که نقدی بر اثری دارد متوسل به هتاکی نمی شود . با نفی دیگران نمی شود خود را به اثبات رساند این نوع نقدها چهره جامعه نقد را زیر سئوال می برد و بهتر است پیشکسوتان و بنیان گذاران نقد در ایران به موضوع سر و سامان دهند.
در این بین برخی منتقدین نیز با نقدهای ساده و حرفه ای خود به دور از هرگونه حاشیه تاثیر گذاری بسیار مطلوبی داشتند و از زحمات این افراد نیز نباید چشم پوشی کرد.
مسلم آنکه نقد آثار سینمایی راهی برای پیشرفت سینمای ایران است. بی گمان اگر منتقدانی نبودند که فیلمسازان را از نقاط ضعف آثارشان مطلع کنند سینمای ما حال و روز خوشی را سپری نمی کرد. اما مبرهن است اگر نقدها مغرضانه باشد سینماگران از قلم نقد گریزان می شوند.
رسالت یک منتقد بررسی کارشناسانه و دلسوزانه آثار سینمایی است چنانچه به جای جامه عمل پوشاندن به این مهم ، شخصیت فیلمسازان زیر سئوال برود دیگر نمی توان نام این کار را نقد گذاشت.

/ 1 نظر / 65 بازدید
نگار منوچهری = چوقک

چقدر از چهره باران خوشم می یاد باحال . احتمالا از هفته آینده پلان های داخلی میگیریم .سایت شما همیشه پربار ممنون برای قلم خوبتون